Essaouira, vis en blauwe bootjes

Vis. Zout. Meeuwen die krijsen boven de kade. Zodra we uit de taxi stappen, maakt Essaouira al een onvergetelijke indruk. Toch is de haven maar het begin. Langzaam geeft Essaouira zijn geheimen prijs. Chaos, daarna stilte. Eerst de doordringende geur van vis, dan de smaak van muntthee. Met de blauwe bootjes, de amlou en arganolie in de souk en een taxichauffeur die graag over zijn stad vertelt, begrijp je waarom mensen vaak langer blijven dan ze van plan waren.

Camping Le Relais de Marrakech baadt in de vroege zonnestralen als we vertrekken. Tweehonderd kilometer hebben we voor de boeg, richting de Atlantische kust. Op de RN 8 rijden we lekker door: twee rijstroken, redelijk asfalt, af en toe vaart minderen voor een politiecontrole en rekening houden met agenten en laserguns. Deze weg is berucht vanwege de vele snelheidscontroles.

Zodra we een dorpskern inrijden, verandert het wegdek in een parcours van kuilen, losse stenen en onverwachte drempels. Karren getrokken door ezels, voetgangers, auto’s die overal stoppen of plotseling wegrijden. Brommers schieten ons links en rechts voorbij, soms rakelings langs de camper.

Elke rit een avontuur

Onderweg kijken we onze ogen uit. Bijvoorbeeld als een open vrachtwagen ons inhaalt. In de laadbak staan twee paarden die ons met verschrikte ogen aankijken. Even later rijden we achter een truck zo zwaar beladen met hooibalen dat hij bij elke bocht dreigt te kantelen. Vlak voor Essaouira, op een recht stuk weg, scheurt een kleine vrachtwagen ons voorbij. In de laadbak ligt een dromedaris met een veulen. Allebei kauwen ze, volkomen onverstoorbaar.

Ach, na een paar dagen ben je er aan gewend, vertelden vrienden ons toen we onze reis voorbereidden. Misschien hebben ze gelijk, maar we blijven ons verbazen. Elke rit, iedere dag is weer een avontuur. Voortdurend kijken we onze ogen uit en is het  “kijk daar”, “moet je zien” of “zo hé” niet van de lucht. Net als een “bonjour”, een glimlach en een opgestoken hand.

Wit tegen een grijze oceaan

Kort voor Essouiara opent het landschap zich. Recht voor ons ligt de Atlantische Oceaan, donkergrijs en breed, met ver achter de horizon de Canarische eilanden. In de diepte ligt Essaouira: witte muren, blauwe accenten, een medina die zo anders schijnt te zijn dan die in Marrakech. Morgen gaan we het ontdekken; we kunnen bijna niet wachten.

Op een parkeerplaats ontdekken we dromedarissen die geduldig wachten op klanten. Mannen roepen ons toe: “Come, take a ride, very good price.” Vriendelijk schudden we ons hoofd en rijden we door naar Camping La Calme, een kilometer of twintig buiten de stad.

Camping Le Calme zwaar voor de camper

Vanaf de doorgaande weg moeten we een zandpad op. Daar worden de schokdempers van de camper aardig op de proef gesteld. Stapvoets rijdend proberen we de gaten te ontwijken. Dat lukt…bijna. In de kastjes rammelt alles wat er voor voor vertrek in hebben gestopt 

Eenmaal op de camping verandert alles. Een groot zwembad glanst blauw in de middagzon. Ruime standplaatsen. Verderop aansluitingen voor water en afvoer van grijs- en zwartwater. Heel prettig: warme douches. Wifi die werkt. Honderd dirham per nacht, een schappelijke prijs.

De volgende ochtend, na het ontbijt, wacht ons een onaangename verrassing. Geen schoenen en slippers op het matje voor de deur van de camper. Die hadden we buiten gelaten, zoals altijd. Ongetwijfeld zwerven de daders nog over de camping, straathonden die ‘s nachts hun kans hebben gegrepen. 

Eén schoen vinden we later terug tussen de struiken, onherstelbaar kapot gebeten. Gelukkig hebben we reserveschoeisel. Straks zullen we in de souk vast wel een paar slippers kunnen kopen.

Taxichauffeur die de stad kent

’s Middags staat de taxi op het afgesproken tijdstip klaar bij de ingang van de camping. Onze chauffeur neemt een toeristische route. Geen gehaast, geen gevaarlijke inhaalmanoeuvres zoals in Marrakech. Onze man kent de weg, en de stad. Daar vertelt hij graag over.

Halverwege mindert hij vaart en wijst hij naar een oud wit huis. ‘Jimi Hendrix’, staat er op de gevel. In de zomer van 1969 bracht de gitaarlegende een kort bezoek aan Essaouira. Hoe lang hij bleef, wat hij deed, of hij hier ooit een snaar heeft aangeslagen: niemand weet het precies. Ook zanger Cat Stevens was hier. Elke taxichauffeur in de stad heeft zijn eigen versie van die verhalen uit de jaren zestig.

Dan, op het rechte stuk voor de stad, vertelt onze chauffeur over de ramadan als we hem vragen of we straks ergens kunnen eten. “Overdag vasten wij. Geen eten, geen water, niets. Maar als de zon ondergaat, komen we samen. Dan eten wij. We drinken. Alles is dan anders.”

Na een korte stilte terwijl hij een bocht neemt, vervolgt hij: “Jullie moeten zo’n iftar meemaken. Eén keer. Dan begrijp je het.” Hoe laat begint dat, vragen we. Hij wijst naar de lucht. “Dat beslist de zon. Niet de klok.”

Boten, vis en zout

Nog voor we uit de taxi stappen, vult een doordringende geur onze neusgaten. Vis en zout; dit is een vissershaven in vol bedrijf. Geen toeristisch decor, geen nette kade met terrasjes. Gewoon werk met de hectiek en chaos die daar bij hoort.

Vissers maken hun vangst schoon, de ingewanden gooien ze naast zich op de grond. Meeuwen duiken er krijsend op af, worden weggejaagd, komen direct terug. Mannen duwen karren door de menigte. Vrachtwagens wringen zich er doorheen. Kopers en verkopers onderhandelen. Dit is de haven van Essaouira, lawaaiig, rauw maar een lust voor het oog.

Dan zijn er natuurlijk de befaamde bootjes. Honderden kleine houten vissersvaartuigen, dicht op elkaar gepakt. Allemaal blauw: kobalt, ultramarijn, azure, de tinten gelaagd over elkaar als verflagen op oud hout. Blauwe verf beschermt tegen zout en zon, weten de vissers. Wij nu ook, na onze digitale zoektocht.

Mogador werd Essaouira

In de zestiende eeuw bouwden de Portugezen in Essaouira een fort dat de naam Castelo Real de Mogador kreeg, waarschijnlijk afgeleid van een islamitische heilige die aan deze kust begraven ligt. Berberstammen, Europese handelaren en piraten vochten er eeuwenlang afwisselend om de controle. De strategische ligging werd door alle strijders fel begeerd.

In de achttiende eeuw gaf sultan Mohammed III de Franse architect Théodore Cornut opdracht de stad opnieuw op te bouwen. Het resultaat kreeg een nieuwe naam: Essaouira, ‘fraai ontworpen’. De stadsmuren langs de oceaan dateren uit 1760 en zijn geïnspireerd op de Bretonse havenstad Saint-Malo. Die Franse invloed is nog zichtbaar in de rechte straten en het gridpatroon van de medina, uniek voor Marokko. Hier raak je niet verdwaald in een labyrint zoals in Fez.

In de jaren zestig groeide Essaouira uit tot een trefpunt van hippies. Kunstenaars, muzikanten en vrije geesten trokken er vanuit heel Europa naartoe. Die sfeer is nooit volledig verdwenen. Je hoort hem bij de muzikanten die ’s avonds opduiken bij de stadspoorten, voelt hem in de trage, ontspannen vibe die in de stad hangt.

Souk, proeven wat de streek maakt

In de medina lopen we lekker rustig langs de uitgestalde koopwaar. Hier zijn minder opdringerige verkopers dan in Marrakesh en er is meer ruimte om te dwalen zonder dat je scooters moet ontwijken of verdwaalt. Bij een kraampje kopen we een zak sinaasappels. En we schaffen een paar nieuwe slippers aan.

Verderop zien we een machine die geroosterde amandelen maalt. De romige en geurige pasta, de amlou, stroomt in een pot. We mogen proeven. Het smaakt nootachtig en vol, niet zoals de pindakaas waaraan het doet denken. De traditionele pasta van gemalen amandelen, arganolie en honing, alle drie afkomstig uit de streek. We kopen een potje, en een flesje arganolie, goed voor de huid.

Twee potjes thee

Halverwege de souk vinden we een klein café met een terrasje. Zullen we een keer thee bestellen? Doen we. Even later heft de ober de pot hoog boven de tafel, een dunne straal goudkleurige vloeistof valt met een schuimlaag in de kleine glazen. Muntthee schenk je niet zomaar in. Het is een ritueel met een begin, een midden en een einde. We drinken hem zonder suiker; de smaak is bitter en intens. 

Na de souk klimmen we op de stadsmuren. Langs de zeezijde strekken die zich meer dan twee kilometer uit, met brede looppaden, uitkijktorens en een rij bronzen kanonnen die naar de horizon wijzen. Gebouwd in de achttiende eeuw om aanvallen vanuit zee af te slaan, maar Essouiara is nooit echt in gevaar geweest.

Aan de ene kant de stad, aan de andere kant de Atlantische Oceaan, grijs en eindeloos, met golven die wit uiteenspatten op de rotsen beneden ons. Essaouira staat bekend als de windstad van Marokko, geliefd bij kitesurfers en windsurfers die hier de kracht van de Atlantische passaat opzoeken. Nu is het windstil.

Iftar, dat bedoelde de taxichauffeur

Als de zon achter de horizon verdwijnt, verandert Essaouira. Rustige straten vullen zich met mensen. Families schuiven aan tafels. Kinderen rennen tussen de stoelen door. We ruiken de geur van geroosterd vlees en vers brood. Theeglazen rinkelen. De iftar is geen maaltijd, het is het moment waarop een stad tot leven komt na een lange dag vasten.

In de medina vinden een klein tentje, gerund door jonge Marokkanen. Achterin een piepkleine keuken. Op de menukaart staan tajines in twee versies: lam en vegetarisch. Een van de jongelui spreekt een beetje Duits en wil dat graag oefenen. “Ich lerne Deutsch”, zegt hij terwijl hij de tajine neerzet. “Aber ist schwer.” We lachen. Duits is inderdaad lastig.

Na het eten wachten we aan de rand van de stad op de taxi. Zacht maanlicht geeft het strand een mysterieuze gloed. Honderden meeuwen hebben zich hier verzameld. Muziek van de straatartiesten op het plein bij de medina is net hoorbaar boven het geluid van de branding. Ja, die hippiesfeer, die hangt hier nog steeds.

Wat vind je van dit bericht? Laat hier een recensie achter op Google. We zijn heel benieuwd naar je mening.