Meknes, een koninklijke stad

Na Asilah rijden we niet verder langs de kust naar het zuiden, maar gaan we het binnenland in. Camping Zerhoum Belle Vue is onze volgende bestemming. Die ligt tussen Meknes en Moulay Idriss, twee steden die we willen bezoeken. Voordat we daar aankomen wacht ons een reis die ons lang zal bijblijven.

Aanvankelijk verloopt de tocht voorspoedig. Het eerste deel rijden we over de tolweg, maar zodra we die verlaten, beginnen de problemen. Onbewust komen we in het gebied terecht dat de afgelopen weken geteisterd is door zware regenval.

Overal is de verwoesting zichtbaar: ondergelopen landerijen, ontwortelde bomen en wegen die zijn verzakt of weggespoeld. Verschillende keren worden we omgeleid of tegengehouden vanwege een afgesloten weg. Bij Ksar-el-Kebir passeren we een tentenkamp voor de inwoners van de stad van wie de huizen door het water werden bedreigd.

In de stad heerst chaos. Mensen sjouwen met tassen en dekens. Bussen rijden af en aan. Vrouwen en kinderen zitten dicht opeen gepakt in gemotoriseerde bakfietsen. Alles zit onder de modder, overal ligt afval. Met moeite laveren we door het verkeer. Soms dreigen we vast te lopen in de nauwe straten vol auto’s,  bromfietsen, driewielers en mensen, veel mensen.

Omleidingen en afsluitingen

Hier rijden met een luxe camper lijkt volkomen misplaatst. Dit hadden we niet verwacht. Is het naïef? Hadden we ons beter moeten voorbereiden? Misschien toch dit gebied kunnen mijden als we ons oorspronkelijke plan om langs de kust naar het zuiden te gaan hadden gevolgd?

Stapvoets rijden we verder en pas buiten de stad kunnen we weer voortgang maken. We rijden in zuidelijke richting naar Soukh-el-Arba du-Rharb. Zodra we die stad naderen, blijken ook hier wegen afgesloten vanwege de schade door het vele regenwater.

Als we bij een rotonde afslaan, beduidt een man dat we niet verder kunnen. Hij geeft ons enkele alternatieven, maar ook die blijken ontoegankelijk. Verschillende keren rijden we heen, en weer terug.

Na een lange dag met veel oponthoud en indrukken die op ons netvlies gebrand blijven, arriveren we op Camping Zerhoum Belle Vue. Moustafa verwelkomt ons en verzekert ons dat hij een taxi kan regelen om Meknes en Moulay Idriss te bezoeken. 

In de serene rust van de camping lijkt de ellende van de mensen in de overstroomde gebieden onwerkelijk ver weg. Nadat we de camper en onszelf hebben geïnstalleerd laten we de afgelopen dag nog eens de revue passeren. Opnieuw beseffen we hoe bevoorrecht wij zijn. Morgen naar Meknes.

’Versailles van Marokko’

Bij het grote plein tegenover de Bab Mansour stappen we uit de taxi. Met verbazing kijken we naar de bedrijvigheid. Voor ons is het systeem van de ‘petit taxi’ nog onduidelijk, maar daar zal de komende dagen ongetwijfeld verandering in komen. Voor nu hebben we afgesproken dat onze taxichauffeur ons over een paar uurtjes weer ophaalt. ‘Inshallah’.

Meknes straalt een zekere trots uit, een erfenis van de ambitieuze sultan Moulay Ismaïl die hier in de 17e eeuw zijn eigen ‘Versailles’ wilde bouwen. Als we de reisgidsen mogen geloven, is de sfeer hier anders dan in de andere koningssteden. Hier zijn de boulevards breder, de pleinen weidser en de lokale bevolking lijkt net iets minder gehaast. 

Zodra we uit de taxi stappen, worden we aangesproken door een man die zich aanbiedt als gids. Vriendelijk bedanken we hem voor zijn aanbod; liever gaan we zelf op onderzoek uit. Dat blijkt overigens nog lastig, want we raken een beetje gedesoriënteerd. Eerst maar naar het Mausoleum van Moulay Ismaïl, de Madrassa Bou Inania, waar de sultan zijn laatste rustplaats vond.

Moulay Ismaïl, bouwmeester van Meknes

Om Meknes echt te begrijpen, verdiepen we ons in de nalatenschap van sultan Moulay Ismaïl. Hij maakte van Meknes de hoofdstad van zijn rijk en spaarde kosten noch moeite om de stad te verfraaien, zo lezen we. Een van de meest indrukwekkende plekken is zijn mausoleum. In tegenstelling tot veel andere religieuze locaties in Marokko, is dit ook toegankelijk voor niet-moslims (behalve de gebedsruimte).

De stilte die hier heerst, staat in schril contrast met het rumoer van de stad buiten de muren. De binnenplaatsen zijn gedecoreerd met verfijnd stucwerk, prachtig houtsnijwerk en ingewikkelde zellige-patronen. Het is een plek van bezinning, waar  de rijkdom van weleer in schril contrast staat met de armoede en ellende die we onderweg hebben gezien.

El Hedim, het hart van de stad

Tegenover de Bab Mansour ligt het Place el Hedim. Dit plein is het kloppende hart van Meknes en vormt een brug tussen de oude medina en de koninklijke stad. Overdag is het hier een komen en gaan van marktkooplieden. En van de lokale bevolking die de dagelijkse boodschappen doet. Rondom het plein zijn talloze terrasjes en winkeltjes.

In de loop van de dag verandert het in een soort openluchttheater. We zien een slangenbezweerder, een man die een aapje kunstjes laat doen en een jongen die probeert klanten te vinden voor een ritje op zijn pony. Later verschijnt er een jonge vrouw die zich ontpopt als hennakunstenares.

Geuren van de souk

Achter het plein duiken we de souk in. Nu komen we in een totaal andere wereld. Dit is het beeld dat we hadden tijdens de voorbereidingen van onze reis. Smalle gangen, soms overdekt, waar mensen door elkaar lopen, voor kramen op hun beurt wachten. Waar kooplieden de stalletjes bevoorraden en we soms aan de kant moeten om een ezel de ruimte te geven. 

Deze omgeving prikkelt in alle opzichten onze zintuigen. Olijven uit de nabijgelegen Saïss-vlakte, geurige kruiden, halve koeien die bij de halal-slager hangen, volop zoete versnaperingen. Gewillig laten we ons meevoeren in de stroom mensen. Geuren, kleuren en geluiden nestelen zich in ons geheugen. Opvallend is dat we nauwelijks worden aangesproken door de kooplieden. Dat is zo anders dan we hadden verwacht.

Na een half uur moeten we bijkomen van de eerste indrukken van het Marokkaanse leven in de souk en krijgen we ontzettend trek in een kopje koffie. Als we de uitbater van een van de vele terrasjes duidelijk maken dat we graag een dubbele espresso met een beetje melk willen, knikt hij begrijpend. En, inderdaad, even later komt hij met wat we in Spanje een ‘cortado’ zouden noemen.

Tapijt ‘for a good price’

Zodra we weer op adem zijn gekomen, maken we nog een wandeling door de winkelstraten. Hier is het minder hectisch dan in de souk, maar het aanbod is indrukwekkend. We vragen ons af hoe al die winkeliers kunnen bestaan. Er zijn wel veel mensen op straat, maar of er nou veel wordt verkocht… Sommige winkeltjes zien er zo armoedig uit, dat er volgens ons zelfs een dunbelegde boterham niet in zit.

Als we een fraai tapijt zien, grijpt de verkoper zijn kans. Natuurlijk voor ‘a good price’. Naar Spanje sturen? ‘Pas de problème’. Vriendelijk bedanken we hem voor zijn aanbieding. Als hij merkt dat hij aan ons niets kan slijten, praten we nog even door. In het Frans, Spaans, Duits, Engels en Nederlands. ‘Bien sûr, I’m a real polyglot’.

Onze eerste tajine

Voordat we weer in de taxi stappen, laten we ons verleiden tot een lunch met een gerecht uit de tajine. Eerlijk gezegd zijn we wat terughoudend. “Geen zorgen”, benadrukt de uitbater van het restaurant. Alles is zo heet geweest dat geen enkele bacterie overleeft. En, hij heeft gelijk, het smaakt voortreffelijk.

Na een laatste blik op het plein is het tijd om naar de Bab Mansour te gaan waar de taxi op ons wacht. Tijdens de rit terug naar de camping laten we alle indrukken nog eens de revue passeren. 

Onze oversteek met de ferry was spannend, de beelden tijdens de rit van Asilah naar Camping Zerhoum Belle Vue waren schokkend. Vandaag is ons bezoek aan Meknes een belevenis die zich opnieuw nauwelijks in woorden laat vatten. En dit is nog maar het begin van ons avontuur in Marokko.