Maastricht, raak de geschiedenis aan

Maastricht, in het uiterste zuiden van Nederland, staat al lang op ons verlanglijstje. Met haar Romeinse wortels, eeuwenoude architectuur en diepgewortelde Bourgondische levensstijl voelt een bezoek aan de Limburgse hoofdstad als een korte reis naar het buitenland.

Maastricht ademt geschiedenis. De naam komt van Mosa Trajectum (oversteekplaats van de Maas). Dat benadrukt de cruciale rol van de rivier in het ontstaan van de stad. De stad claimt, samen met Nijmegen, de oudste van Nederland te zijn. Sporen van die eeuwenoude historie zijn overal te zien.

Die geschiedenis begint al bij de Romeinen die hier in de eerste eeuw na Christus een houten brug over de Maas bouwden. Later ontwikkelde de stad zich tot een belangrijk religieus centrum. Dat is nog steeds te zien. Maastricht telt talloze kerken en kloosters. Sint-Servaas, de eerste bisschop van de stad, is een van de meest vereerde figuren. Zijn graf trekt al eeuwenlang pelgrims.

Herinnering aan roerige tijden

In de middeleeuwen groeide Maastricht uit tot een machtige vestingstad. Tijdens onze wandeling door de stad ontdekken we al snel de restanten van de stadsmuur en de verdedigingswerken van het Fort Sint-Pieter. In het grasveld voor de oude muur staan kanonnen. Samen herinneren ze aan roerige tijden waarin oorlogen en belegeringen aan de orde van de dag waren.

Een belangrijk moment in de recente geschiedenis van de stad is de ondertekening van het Verdrag van Maastricht in 1992. Dit verdrag luidde de oprichting van de Europese Unie en de invoering van de euro in. Daarmee verbond de stad haar naam onlosmakelijk aan de moderne Europese geschiedenis.

Politie, militairen en Bourgondiërs

Dat moment waarop de Europese leiders bij elkaar waren, kan ik me nog goed herinneren. Ik was toen in Maastricht om verslag te doen van alle gebeurtenissen rond de ondertekening van het verdrag. Ook toen was de stad een ware vesting.

Politiemensen en militairen uit het hele land waren naar het zuiden gehaald om over de veiligheid van de politieke leiders en de talrijke vertegenwoordigers van de media te waken.

Niet alleen in de stenen leeft de geschiedenis. Tijdens onze wandeling door de stad is duidelijk dat de Bourgondiërs een erfenis hebben achtergelaten in Maastricht. Overal zijn restaurants, cafés, terrassen en winkels waar je aparte gerechten kunt proeven en bijzondere producten kunt kopen.

Vrijthof en de Heilige Twee-eenheid

Onze wandeling begint in het kloppend hart van de stad, op het Vrijthof. Dit beroemde plein is een podium voor evenementen en wordt geflankeerd door talrijke terrassen en twee imposante kerken.

De indrukwekkende Sint-Servaasbasiliek is een Romaanse kruisbasiliek gebouwd boven het graf van Sint-Servaas. Hier kun je de beroemde Schatkamer bezoeken die de Noodkist van Sint-Servaas herbergt.

Direct naast de basiliek staat de gotische Sint-Janskerk, herkenbaar aan haar markante rode toren. Vanwege ons korte bezoek – we zijn maar een dag in Maastricht – hebben we er geen gelegenheid voor, maar je kunt de toren beklimmen.

Eenmaal boven schijn je een adembenemend uitzicht te hebben over het Vrijthof en de talrijke historische panden van de stad.

Oudste poort en de smaak van vlaai

Vanaf het Vrijthof lopen we naar het oudste nog bestaande deel van de stadsmuur. Nergens wordt de geschiedenis van Maastricht als vestingstad duidelijker dan bij de Helpoort uit 1230, de oudste stadspoort van Nederland. Elk detail in ons opnemend lopen we onder de donkere bogen door en volgen we een stuk van de eerste middeleeuwse stadsmuur.

Daarna gaan we naar het sfeervolle Jekerkwartier, vernoemd naar de rivier de Jeker. Dit is een rustige, artistieke wijk met veel historische panden van de Universiteit Maastricht. Al snel stuiten we op de Bisschopsmolen, een actieve watermolen uit de 14e eeuw. Vandaag wordt er geen graan gemalen, maar in het ernaast gelegen restaurant kun je wel een stuk onvervalste ambachtelijke Limburgse vlaai proeven.

Dat dit een populaire locatie is, wordt snel duidelijk. Vergeefs zoeken we een vrij tafeltje om even op adem te komen. Die befaamde Limburgse vlaai moet ds maar even wachten. Dat is geen probleem, want aan eet- en drinkgelegenheden is in Maastricht bepaald geen gebrek.

Rust en reflectie aan de Maas

Om Maastricht in een dag te verkennen, moeten we er de vaart inhouden. Daarom gaan we snel door naar het Onze-Lieve-Vrouweplein. Dit plein, ook weer omgeven door talloze terrasjes, wordt gedomineerd door de indrukwekkende Onze-Lieve-Vrouwebasiliek.

Binnen brandden we een kaarsje bij het beeld van de Sterre der Zee. Die naam komt van het Latijnse Stella Maris, letterlijk ‘ster van de zee’. De titel drukt uit dat Maria wordt gezien als een gids en lichtpunt voor gelovigen, vergelijkbaar met een ster die zeelieden de weg wijst. Hoewel we niet religieus zijn, zorgt deze omgeving toch voor een moment van rust en bezinning in de drukte van de stad.

Na ons bezoek aan het bedevaartsoord steken we de Maas over via de Sint Servaasbrug, de oudste brug van Nederland (uit circa 1280). Het uitzicht over de Maas, met aan de ene kant de historische binnenstad en aan de andere kant de wijk Wyck, is adembenemend. Ook hier hangt een sfeer zoals we die in weinig steden hebben geproefd.

Rijke historie en bijzondere ligging

Wat maakt Maastricht zo bijzonder. Is het de rijke historie? Zijn het de bijzondere gebouwen? Is het de ligging op de grens van Nederland, Duitsland en België? Of is het vooral de Bourgondische invloed die eeuwen geleden een onuitwisbaar stempel op de stad drukte?

Tijdens een lunch met ‘zuur vlees’ als hoofdingrediënt, laten we alle indrukken nog eens de revue passeren. Elke stad die we tijdens onze reizen hebben bezocht, bezit een eigen karakter, stellen we vast. Maastricht is daarop geen uitzondering. Juist dat maakt wat ons betreft de hoofdstad van Limburg tot een plek die je in je leven minstens een keer moet hebben bezocht.

Verdedigingswerken in de hoogte en diepte

Voor wie meer wil zien dan de binnenstad, is een bezoek aan het Fort Sint-Pieter en de Grotten van de Sint-Pietersberg essentieel. Wij bewaren dat voor een volgende keer, maar we kijken nu al uit naar dit tripje.

Het Fort Sint-Pieter, gebouwd begin 18e eeuw, torent hoog boven de Maasvallei uit en biedt een fantastisch panoramisch uitzicht. Onder het fort liggen de beroemde grotten. Deze kilometerslange, door de mens gemaakte gangenstelsels, zijn ontstaan door het winnen van mergel.

Een rondleiding door dit historische doolhof is een onvergetelijke ervaring, zo verzekeren verschillende bronnen ons. Bezoek je Maastricht, boek dan zeker een toer door het gangenstelsel. Klik hier voor meer informatie.

Bijzondere winkels en onze ontdekkingen

Maastricht is een waar winkelparadijs met een scala aan bijzondere, stijlvolle en onafhankelijke winkels. Dit zijn de plekken die indruk op ons maakten.

• Blanche Dael (Koffiebranderij en Theepakkerij). Dit instituut brandt sinds 1878 dagelijks koffie en thee. De heerlijke geur van versgebrande noten en koffie komt je al op straat tegemoet.
• Boekhandel Dominicanen. Deze voormalige gotische kerk, omgebouwd tot een  boekhandel van ongekende omvang, is een oase van rust en architectonische schoonheid. We hebben er uren rondgesnuffeld.
• De Bisschopsmolen. De nog actieve watermolen waar je het lekkerste speltbrood en de Limburgse vlaai kunt kopen.
• Stokstraatkwartier Boutiques. Hier vind je exclusieve modehuizen, antiekwinkels en kunstgalerijen in een van de meest pittoreske delen van de stad.

Bourgondische levensstijl

Al eerder schreven we het. Maastricht is de belichaming van het Bourgondische leven. Dit betekent de tijd nemen om te genieten, lekker eten en drinken waarderen, en de gezelligheid opzoeken. De invloeden van buurlanden Duitsland, België en Frankrijk zijn overal zichtbaar. 

Sterker nog, je proeft ze. Maastricht is in alle opzichten een stad van internationale allure. Voortdurend horen we tijdens onze wandeling, naast het smeuïge Maastrichts, Vlaams, Frans, Nederlands en Duits.

Hoofdrolspeler, Limburgse Vlaai

Absolute hoofdrolspeler van de lokale keuken is de Limburgse vlaai, een streekproduct met een beschermde status. Vlaai hoort bij elke viering en we troffen hier talloze varianten: van de klassieke rijstevlaai tot de ambachtelijke speltvlaai. Het is een must om deze specialiteit te proeven, het liefst vers van de bakker. Denk verder aan het eerder genoemde zuurvlees (Limburgs stoofvlees) en de Maastrichtse paté.

Maastricht, een onvergetelijke ervaring

Maastricht is een stad die je moet ervaren, ruiken en proeven. Het is de ideale mix van Nederlandse gezelligheid met een zuidelijke, bijna mediterrane flair. De rijke geschiedenis is tastbaar, de Bourgondische levensstijl aanstekelijk, en het aanbod aan unieke winkels en bezienswaardigheden maakt de hoofdstad van Limburg tot een perfecte bestemming voor een kort of lang verblijf. 

Of je nu langs de Maas wandelt, verdwaalt in het Stokstraatkwartier of geniet van een onvervalste Limburgse vlaai, Maastricht verwelkomt je met open armen en laat een onvergetelijke indruk achter.